Waarmee kunnen wij u helpen?

    Thema

    Zorgaanbieders: corona-hub, alle juridische informatie voor u verzameld

  • NL
  • Dit is een werkdocument dat twee keer per week wordt geactualiseerd. De versie die voor u ligt is van 1 mei 2020. De tekst in lichtblauw is nieuw ten opzichte van de vorige versie.

    Inhoudsopgave

    Het coronavirus levert voor de wereld, voor Nederland en voor de Nederlandse gezondheidszorg een situatie op die de meesten van ons nooit eerder hebben meegemaakt. Als marktgroep zorg & life sciences worden we op verschillende manieren met deze gebeurtenis geconfronteerd. In ons zakelijk en privéleven, maar daarnaast vooral ook doordat we zien wat de impact is voor onze cliënten. Wij zoeken erg naar de manier waarop we daar het beste mee kunnen omgaan. Belangrijkste voor dit moment is dat de zorginstellingen waar wij al die jaren met zoveel plezier voor werken - en waarbinnen alle medewerkers hun persoonlijke leven en bijbehorende zorgen en problemen opzij zetten om te zorgen dat iedereen de zorg kan krijgen die nodig is - zo goed mogelijk worden ondersteund.

    Daarbij past dat de adviseurs en instituties die om de zorgsector heen staan zo goed mogelijk - en los van commerciële belangen - proberen te faciliteren dat alle aandacht kan gaan naar de zorg. Dat gebeurt in de praktijk ook volop. We zien dat de koepelorganisaties en de externe toezichthouders er alles aan doen om de besluiten te nemen en adviezen te geven die de zorgverlening nodig heeft. Daarnaast zien we onze collega advocaten gespecialiseerd in de zorg waardevolle berichten in de openbaarheid brengen, waarin de vragen die leven zo goed, volledig en praktisch mogelijk beantwoord worden.

    Om het de mensen op de vloer zo makkelijk mogelijk te maken bundelen we al die informatie in deze webpagina en voegen daaraan op een enkel onderdeel onze eigen inbreng toe. We houden deze pagina zoveel mogelijk actueel, zodat voor iedereen alle relevante juridische informatie steeds ‘een muisklik away’ is.

    Algemeen

    Iedere dinsdag publiceert het ministerie van VWS een Kamerbrief met een COVID-19 update stand van zaken. U vindt hier de meest recente versie. 

    Daarnaast vindt u de meest recente adviesbrief van het Outbreak Management Team (OMT), het belangrijkste adviesorgaan van het kabinet in de coronacrisis hier.

    In de Regeling coronavirus is het in China ontstane coronavirus aangemerkt als “groep A” in de zin van art. 20 Wet publieke gezondheid. Wat heeft deze aanmerking tot gevolg?

    • Dit heeft onder andere tot gevolg dat de voorzitter van het bestuur van de veiligheidsregio onder een aantal voorwaarden de mogelijkheid heeft om een persoon direct in quarantaine te doen opnemen om (verdere) verspreiding te voorkomen. Meer hierover lees je in ons nieuwsbericht.
    • Daarnaast betekent dit dat voor de arts die het virus bij een patiënt vaststelt een meldplicht aan de GGD bestaat. Dirkzwager vertelt u wat dit betekent voor (het beroepsgeheim van) de arts.

    Wie doet nu wat in Nederland?
    Ernst Kuipers van het Erasmus MC geeft een mooi overzicht op hoofdlijnen in Zorgvisie. 

    Welke bestuursrechtelijke bevoegdheden heeft de overheid in tijden van de coronacrisis?
    Veel corona-maatregelen zijn bestuursrechtelijk van aard. U leest hier een artikel van AKD over de verschillende bevoegdheden die de betrokken overheden ten dienste staan bij bestrijding van het coronavirus.

    Levert corona overmacht op?
    BarentsKrants schreef een mooi overzicht over hoe om te gaan met overmacht en onvoorziene omstandigheden. Zie daarnaast ons nieuwsbericht over mogelijke effecten van corona op commerciële contracten.

    Waarvoor is de Tijdelijke wet COVID-19 Justitie en Veiligheid (de corona-spoedwet) bedoeld?
    De corona-spoedwet is bedoeld om het wetgevingsproces, de rechtspraak en het openbaar bestuur zo goed mogelijk te laten functioneren onder de beperkende coronamaatregelen. De corona-spoedwet is op 24 april in het Staatsblad gepubliceerd en daarmee in werking getreden. De wet geldt tot 1 september 2020, maar kan indien dat nodig is telkens met twee maanden worden verlengd. 
    U vindt de wettekst hier.

    Ook regelt de wet dat jaarvergaderingen van rechtspersonen tijdelijk op afstand kunnen plaatsvinden, door gebruik te maken van elektronische communicatie­middelen. Onze collega's Frederike van Harskamp en Kelly Creemers schreven hierover eerder al een artikel. Zie ook het artikel van Nysingh in dat kader.

    Hoe gaat het opstarten van reguliere ziekenhuiszorg in zijn werk?
    VWS heeft de NZa opdracht gegeven voor regie van het gecoördineerd opstarten van reguliere ziekenhuiszorg. U leest hierover onder het kopje NZa.

    Kwaliteit, zorgverlening en triage

    De kwaliteit van zorg speelt een belangrijke rol en kan in het gedrang raken als gevolg van de coronacrisis. Richtlijnen van wetenschappelijke verenigingen over hoe zorgverlening in te richten tijdens de coronacrisis zijn gebundeld op deze webpagina van de Federatie Medisch Specialisten. 

    Wat gebeurt er als ik de kwaliteit van zorg niet meer goed kan waarborgen als gevolg van corona?
    De KNMG schreef een advies aan de IGJ dat in een crisissituatie tijdelijk minder streng moet worden omgegaan met de Wet BIG om levens te redden. De IGJ is het daarmee eens.

    Wat gebeurt er met de 'gewone' patiënt die 'gewone' zorg nodig heeft?
    Gupta Strategists brengt in kaart welk deel van de zorg stilstaat als gevolg van corona, hoe lang de situatie nog houdbaar is en welke mogelijke oplossingen bestaan in dit kader. Zie ook het kopje NZa hieronder. 

    Hoe verdelen we schaarse IC-bedden zodat deze maximaal worden benut? 
    Het belangrijkste is dat er keuzes worden gemaakt en dat die vastliggen in schriftelijk beleid.
    De NVIC Taskforce Acute Infectiologische Bedreigingen ("NVIC Taskforce")  heeft een draaiboek 'Pandemie deel 1' ontwikkeld. Dat bevat een duidelijke beschrijving van exclusiecriteria die kunnen worden gehanteerd en biedt een basis voor de keuzes die kunnen worden gemaakt. Het draaiboek is hier te vinden. 

    Het is vervolgens van belang om die keuzes op instellingsniveau te maken en vast te leggen in schriftelijk beleid. Zie voor de uitwerking van het beleid op instellingsniveau dit nieuwsbericht van onze hand. Ook AKD schreef ten aanzien van schaarste op de IC een blog op Zorgvisie.

    Hoe moet worden omgegaan bij de selectie van patiënten die in aanmerking komen voor een IC opname ten tijde van een crisissituatie (fase 3)?
    De NVIC Taskforce maakt in haar draaiboek onderscheid tussen drie fasen. Momenteel is in ons land fase 2 van kracht, dat betekent dat er nog voldoende IC-bedden beschikbaar zijn.

    De NVIC Taskforce heeft recent een aanscherping in haar bestaande draaiboek toegevoegd ten aanzien van fase 3, de fase waarin er triage op de IC-afdeling plaatsvindt vanwege onvoldoende capaciteit om alle (corona)patiënten op te vangen. De NVIC Taskforce meent dat in fase 3 een striktere selectie nodig zal zijn en heeft deze fase daarom weer verdeeld in 3 blokken. Op pagina 9 e.v. van het draaiboek leest u welke afwegingen per blok van belang zijn.

    Indien zelfs de aangescherpte triage zoals beschreven in het draaiboek van de NVIC Taskforce onvoldoende is, wordt overgaan op triage volgens ethische principes die buiten het medisch domein liggen. 

    De IGJ werkt samen met de Federatie Medisch Specialisten en KNMG een protocol uit voor het geval ziekenhuizen niet langer voldoende IC-capaciteit hebben  om alle coronapatiënten op te vangen. U leest hierover meer in de Kamerbrief van 8 april 2020 vanaf pagina 10. 
    In de Kamerbrief van 8 april 2020 verklaarde minister De Jonge dat er een zekere ministeriële verantwoordelijkheid bestaat inzake het afkondigen van fase 3 (ook wel: code zwart). Die verantwoordelijkheid is erin gelegen dat de minister de Tweede Kamer hiervan op de hoogte zal stellen, zodat er voor zowel zorgprofessionals als het publiek duidelijkheid is. U leest hier meer op pagina 11.

    Dat de minister de Kamer informeert wanneer code zwart wordt afgekondigd, geeft volgens Johan Legemaate (hoogleraar gezondheidsrecht verbonden aan het AmsterdamUMC en de UvA) en Maartje de Jong (advocaat bij AKD) de arts maatschappelijke en juridische ‘rugdekking’. Zij menen verder dat artsen geen extra tuchtrechtelijke risico’s lopen in een praktijk waarin code zwart van kracht is. U leest hier meer.

    Hoe gaat men in het buitenland om met triage?
    De British Medical Association heeft nieuwe richtlijnen opgesteld waaruit volgt dat indien het Britse zorgstelsel overbelast raakt, zorgverleners tijdens de piek van de pandemie ervoor kunnen kiezen om patiënten van beademingsapparaten te halen ten behoeve van patiënten die een grotere kans hebben om te overleven.De Belgische Vereniging voor Intensieve Geneeskunde heeft algemene ethische richtlijnen gepubliceerd die door intensivisten gehanteerd kunnen worden bij de keuze welke patiënten opgenomen moeten worden op de intensive care indien de capaciteit niet langer toereikend is. De ethische commissie van de UZ Leuven heeft ook een ethische richtlijn gepubliceerd. In dit document staan meer concrete handvatten voor artsen die triage moeten toepassen. De commissie stelt dat de kans op overleving en de kwaliteit van overleving bij de keuze bepalend moet zijn. De commissie sluit verder niet uit dat de leeftijd van de patiënt een doorslaggevende rol kan spelen.

    Verplichte zorg

    Sinds 1 januari 2020 is de wetgeving rond dwang in de zorg gewijzigd en zijn de Wet Zorg en Dwang ("WZD") en de Wet verplichte GGZ ("Wvggz") in werking getreden. Veel instellingen zijn nog volop bezig met de implementatie van deze nieuwe wetten; de maatregelen rondom het coronavirus kunnen hierop invloed hebben.

    Hoe moet worden omgegaan met de regels van verplichte zorg tijdens de crisis?

    Voor individuele dwangmaatregelen geldt als uitgangspunt dat de juiste professionele afwegingen worden gemaakt over welke zorg het beste passend is, ook ten aanzien van onvrijwillige zorg, de daarbij behorende procedures en de beschikbare capaciteit van zorgpersoneel. U leest hier over toezicht door de IGJ in het kader van  de WZD en de WvggzOok het Centrum Indicatiestelling Zorg beantwoordt een aantal vragen in dit kader. 

    Zie ook de eerste nieuwsbrief over de WZD en de corona-pagina van dwangindezorg.nl

    Gelden tijdens de crisis specifieke regels voor de zorg voor patiënten in de GGZ?
    De GGZ heeft een eigen specifieke richtlijn opgesteld. Deze richtlijn, genaamd ‘GGZ en Corona’, volgt voor een belangrijk deel de algemene richtlijn van het RIVM die onder andere ziet op testbeleid (bij patiënten) en preventie. Omdat de GGZ met haar verschillende behandel- en begeleidingsvormen en haar specifieke, 
    diverse doelgroep vraagt om nadere uitwerking is deze richtlijn opgesteld. Enerzijds gaat de richtlijn over het omgaan met patiënten die daadwerkelijk besmet zijn of daarvan verdacht worden en anderzijds gaat het over het aanpassen van de psychiatrische en psychologische zorg en behandeling. U leest hier meer. 

    IGJ

    De IGJ houdt toezicht op de kwaliteit, veiligheid en toegankelijkheid van zorg. Vanwege corona kunnen zorgaanbieders in sommige gevallen niet aan door de IGJ gestelde normen voldoen. Om die reden heeft de IGJ haar beleid aangepast.

    Wat is de rol van de IGJ ten tijde van corona?
    De IGJ heeft dezelfde verantwoordelijkheid maar hanteert een andere werkwijze. U vindt hier een overzicht van actuele berichten vanuit IGJ over toezicht rondom coronavirus en u leest hier  over de rol van de IGJ ten tijde van corona.

    Kan ik nog bezoek verwachten van de IGJ?
    De IGJ schort alle reguliere inspecties op, om zorginstellingen niet tot last te zijn in deze coronatijd. Alleen bij urgente signalen grijpt de IGJ in.

    NZA

    De NZa houdt toezicht zorgaanbieders en zorgverzekeraars op basis van de Wet marktordening gezondheidszorg en stelt in dat kader allerlei regels vast. Vanwege corona heeft de NZa haar beleid in meerdere opzichten versoepeld. Het uitgangspunt moet volgens de NZa zijn dat noodzakelijke zorg kan worden geleverd.

    Wat is de rol van de NZa in het kader van de coronacrisis?
    Vanwege corona heeft de NZa haar regelgeving aangepast om zorgprofessionals vanuit haar rol optimaal te ondersteunen in hun werk.

    De NZa is de laatste weken samen met zorgverzekeraars, VWS en het Zorginstituut o.a. druk bezig geweest om een oplossing te zoeken voor financiële problemen die bij zorgaanbieders kunnen ontstaan als gevolg van de crisis. Zie in dit kader het kopje Financiële gevolgen.

    Welke regels treft de NZa met betrekking tot langdurige zorg in coronatijd?
    De NZa heeft samen met het ministerie van VWS, Zorgverzekeraars Nederland en Zorginstituut Nederland afspraken gemaakt over langdurige zorg. Deze afspraken zijn vastgelegd in de brief van 23 maart jl., en zien op tijdelijke maatregelen in het kader van (i) op peil houden van de liquiditeit (bevoorschotting), (ii) compenseren van omzetderving, (iii) vergoeden van extra kosten als gevolg van de coronacrisis en (iv) versoepelen van de verantwoordingseisen.

    Op 16 april heeft de NZa een opdrachtbrief gekregen van het ministerie van VWS. Met deze brief wordt de NZa gevraagd om samen met de partijen uit het bestuurlijk overleg het tweede en derde onderdeel nader uit te werken in (een) beleidsregel(s). De NZa verwacht de beleidsregel in mei te publiceren. Zie ook het kopje Financiële gevolgen.

    Wat doet de NZa in het kader van huisartsenzorg in coronatijd?
    Huisartsen en huisartsenorganisaties staan onder grote druk om zorg te leveren die nodig is. Zorgverzekeraars Nederland, Landelijke Huisartsen Vereniging, InEen en Vereniging Praktijkhoudende Huisartsen hebben afspraken gemaakt om ervoor te zorgen dat zij hun volle aandacht aan patiënten te kunnen geven. De NZa stelt daarvoor regelgeving op. 

    (Hoe) kunnen extra kosten voor zorg in corona-units worden gedeclareerd?
    Op veel plaatsen zijn zogenaamde corona-units ingericht, om de zorg in ziekenhuizen te ontlasten en mensen met corona in een veilige omgeving te kunnen verzorgen. De NZa heeft, samen met VWS, Zorgverzekeraars Nederland en ActiZ, afspraken gemaakt die het mogelijk maken de extra kosten voor deze zorg te kunnen declareren. Dit gebeurt via een experimentprestatie en nieuwe regelgeving. U leest hier meer. 

    Wat is de rol van de NZa in het kader van reguliere zorg in coronatijd?
    VWS heeft de NZa opdracht gegeven voor regie van het gecoördineerd opstarten van reguliere ziekenhuiszorg. Hieronder valt zorg die normaliter in universitair medische centra, ziekenhuizen en klinieken wordt geboden. Het opschalen van reguliere ziekenhuiszorg zal in verschillende fases verlopen. Mensen met de meest urgente zorgvragen moeten als eerste in het ziekenhuis terecht kunnen. U leest hier meer.

    Om de urgentie van de zorgvragen te bepalen heeft Gupta Strategists in opdracht van het Landelijk Centrum Patiënt Spreiding een lijst met diagnoses opgesteld. Deze diagnoses zijn door leden van de Federatie Medisch Specialisten voorzien van een urgentie-indicatie. De uitkomst hiervan heeft Zorginstituut Nederland op verzoek van de NZa gevalideerd. U vindt de urgentielijst en een analyse van de NZa van de gevolgen van de coronacrisis voor de reguliere zorg onderaan deze pagina.

    De NZa heeft met alle betrokken partijen afgesproken dat de elf Regionale Overleg Acute Zorg regio’s samen met zorgverzekeraars en regionale zorgaanbieders organiseren dat de reguliere zorg in ziekenhuizen gefaseerd weer doorgang kan vinden. Onderlinge afstemming vindt plaats in het Landelijk Netwerk Acute Zorg. Vanaf komende week vindt verder overleg plaats met de overige zorgsectoren. Hierbij kan worden gedacht aan thuiszorg, ggz, huisartsenzorg, mondzorg, paramedische zorg en de langdurige zorg. U leest hier meer.

    Ook het Landelijk Centrum Patiënten Spreiding speelt een coördinerende rol bij het borgen van een optimale toegang tot de ziekenhuiszorg voor zowel mensen die besmet zijn met COVID-19 als mensen die een andere (urgente) zorgvraag hebben. Zie hier de wijze waarop de NZa en het Landelijk Centrum Patiënten Spreiding met elkaar samenwerken en hoe de rollen zijn verdeeld.

    Zie de Q&A op de website van de NZa over coördinatie van reguliere zorg.

    ACM

    De ACM controleert (zorg)ondernemingen op grond van de Mededingingswet en ziet erop toe dat onder andere bedrijven die gaan samenwerken concurrentie niet beperken. Samenwerken is juist in deze crisistijd van groot belang, om die reden heeft ook de ACM haar beleid aangepast.

    Hoe richt ACM toezicht in tijdens de coronacrisis?
    ACM heeft op 18 maart een verklaring uitgegeven waarin staat dat concurrentieregels ruimte bieden om in tijden als deze samen te werken, zodat wordt voorkomen dat mensen en bedrijven de dupe worden. 

    Ook heeft ACM meegewerkt aan een Europese verklaring om te zorgen dat in alle lidstaten hetzelfde wordt gedaan. De gezamenlijke Europese Mededingingsautoriteiten hebben inmiddels een statement uitgegeven over hoe zij omgaan met vergaande samenwerking tussen bedrijven ten tijde van de coronacrisis, die ACM onderschrijft. U leest het hier.

    Wat is de rol van ACM in financiële steun door zorgverzekeraars aan zorgaanbieders vanwege corona?
    Zie voor financiële steun in de vorm van (vooruitbetaling van) de continuïteitsbijdrage het kopje Financiële gevolgen. 
    Zorgverzekeraars vroegen de ACM naar de mogelijkheden voor de afspraken voor de gezamenlijke financiële steun met het oog op de concurrentieregels. De ACM oordeelt dat deze samenwerking tussen de zorgverzekeraars noodzakelijk is om de zorg tijdens en na de crisis in stand te houden. U leest hier meer.

    Financiële gevolgen 

    Wat zijn de financiële gevolgen van de coronacrisis voor ondernemingen in het algemeen?
    Vanwege corona zijn een aantal belangrijke acties ondernomen voor ondernemingen. Zo kondigde De Nederlandsche Bank op 17 maart 2020 aan dat dat banken tijdelijk aan minder strenge eisen hoeven te voldoen. U leest hier meer. 

    Ondernemers die door de coronacrisis in financiële problemen zijn gekomen, kunnen in aanmerking komen voor uitstel van betaling van belasting, klik hier en hier voor meer informatie. Daarnaast kunt u als ondernemer uitstel krijgen voor aflossing van uw schuld, zie hier. Voor vragen over verruiming van de BMKB-regeling vanwege het coronavirus, klikt u hier.

    Op 15 april is het Besluit noodmaatregelen coronacrisis gepubliceerd, die fiscale tegemoetkomingen omvat naar aanleiding van de coronacrisis. De tegemoetkomingen zijn onderdeel van het noodpakket economie en banen, dat op 17 maart jl. werd aangekondigd. De tegemoetkomingen zien onder andere op belastingen in het kader van ter beschikking stellen van zorgpersoneel en verstrekken van medische hulpmiddelen en apparatuur. U leest hier meer. Zie ook ons nieuwsbericht in dat kader.

    De Raad voor de Jaarverslaggeving heeft de impact van corona op de jaarverslaggeving 2019 uiteengezet.

    Zie ook ons nieuwsbericht waarin we ingaan op diverse genomen economische en fiscale crisismaatregelen. 

    Wat zijn de financiële gevolgen van de coronacrisis voor zorgaanbieders in het bijzonder en wat is daarin de rol van zorgverzekeraars?
    Zorgaanbieders maken de komende periode in verband met het COVID-19 mogelijk extra kosten o.a. vanwege het verplegen van besmette patiënten en noodzakelijke extra inzet van personeel. De omzet loopt tegelijkertijd terug door de onderbreking van de reguliere bedrijfsvoering.

    Zorgverzekeraars Nederland ("ZN") schrijft in een brief op 17 maart 2020 dat zij bereid is tot een bevoorschotting, vergoeding van extra kosten en het samen zoeken naar een passende oplossing ten aanzien van zorgaanbieders in de basisinfrastructuur en (tijdelijke) verpleeghuiszorg, dat wil zeggen de aanbieders die zicht richten op met het Coronavirus besmette patiënten en andere patiënten met acute problemen

    Op 25 maart 2020 informeert ZN alle andere zorgaanbieders die met een zorgverzekeraar een contract hebben. Zorgverzekeraars willen hen zo goed mogelijk ondersteunen, zodat beschikbaarheid en continuïteit van zorg op korte en langere termijn zo goed mogelijk geborgd wordt. In een brief met bijlage van 5 april 2020 heeft ZN de inhoud van de financiële ondersteuning van gecontracteerde en niet-gecontracteerde zorgaanbieders nader geconcretiseerd. Deze ondersteuning bestaat uit een continuïteitsbijdrage-regeling. Onderdeel van die regeling is een mogelijkheid tot vooruitbetaling van de continuïteitsbijdrage in april. Zie de brief van 9 april die ZN stuurde aan zorgaanbieders die in aanmerking komen voor de vooruitbetaling. Lees in ons nieuwsbericht  hoe de vooruitbetaling zich verhoudt tot (fiscale) regelingen vanwege corona.

    Deze continuïteitsbijdrage-regeling geldt niet voor zorgaanbieders die direct betrokken zijn bij hulp aan corona‐patiënten en andere acute zorg en voor Wlz‐gefinancierde langdurige zorg. Bij brief van 21 april aan de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen en de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra heeft Zorgverzekeraars Nederland aangegeven dat ziekenhuizen en umc’s per 1 mei een maandelijks voorschot kunnen aanvragen ter hoogte van (maximaal) 100% van de te verwachten omzet.

    Wat is de rol van toezichthouders in het kader van financiële ondersteuning door zorgverzekeraars?
    De NZa maakt de hiervoor benoemde financiële ondersteuning door zorgverzekeraars mogelijk. Zie ook het stappenplan dat de NZa heeft gepubliceerd voor misgelopen inkomsten vanwege de coronacrisis.

    De ACM werd door zorgverzekeraars gevraagd naar de mogelijkheden voor de financiële ondersteuning met het oog op de concurrentieregels. Het ACM staat achter de gezamenlijke financiële ondersteuning door zorgverzekeraars, omdat de afspraken noodzakelijk zijn om zorg tijdens en na de crisis in stand te houden. Bovendien gaat het om tijdelijke steun die niet verder gaat dan noodzakelijk.

    Zie ook de kopjes NZa en ACM hierboven

    Wat gebeurt er met het zorginkoopbeleid van de zorgverzekeraar?
    Op grond van regelgeving van de NZa publiceren zorgverzekeraars uiterlijk 1 april hun zorginkoopbeleid voor het volgende jaar. Zorgverzekeraars geven aan dat zij momenteel niet goed kunnen inschatten in hoeverre corona gevolgen heeft voor zorginkoop voor 2021. Het kan daarom zijn dat na 1 april 2020 nog aanpassingen worden gedaan in het inkoopbeleid. NZa vindt dit gezien de omstandigheden begrijpelijk. U leest hier meer. 

    Wat is de rol van zorgkantoren?
    Zorgkantoren hebben in een brief van 23 maart 2020 meer concreet beschreven wat de plannen in de care zijn. De NZa maakt voor Wlz-gefinancierde langdurige zorg een regeling die vergelijkbaar is met de al bestaande BRMO-regel. Deze regeling wordt uiterlijk 1 juli gepubliceerd.

    Samen met het ministerie van VWS, NZa en ZiN werken zorgkantoren, gezamenlijk via ZN, aan de uitwerking van deze maatregelen voor Wlz-zorgaanbieders van zorg in natura. In vervolg op de brief van 23 maart 2020 heeft ZN op 16 april in een brief bekend gemaakt dat zij een opdrachtbrief aan NZa heeft afgerond. In de opdrachtbrief staan uitgangspunten die voor Wlz-zorgaanbieders van zorg in natura op dit moment al belangrijk zijn om rekening mee te houden, waaronder het op peil houden van liquiditeit (bevoorschotting).

    De uitwerking van de maatregelen waar nog aan wordt gewerkt, laat onverlet dat Wlz-zorgaanbieders nu al uit kunnen gaan van de beschreven oplossingen. De NZa verwacht de beleidsregel in mei te publiceren.

    Hoe loopt het in het sociaal domein met gemeenten?
    Ook in het sociaal domein geldt als uitgangspunt dat meerkosten en omzetdaling door vraaguitval niet vanuit de NOW worden bekostigd. Landelijk is afgesproken dat gemeenten ruimte en flexibiliteit zullen bieden. Zie deze ledenbrief van de VNG. 

    Hoe zit het met jaarverantwoording over 2019 als zorgaanbieder?
    De deadline voor indienen van het jaarverslag is opgeschoven van 1 juni 2020 naar 1 oktober 2020. U leest hier meer.

    Hoe zit het met aanvraag tot vaststelling van de beschikbaarheidbijdrage?
    Zorgaanbieders die in 2019 een beschikbaarheidbijdrage hebben ontvangen, zijn verplicht om vóór 1 juni 2020 een aanvraag tot vaststelling in te dienen bij de NZa. Vanwege het coronavirus heeft de NZa de deadline uitgesteld met één maand. Er gelden een aantal uitzonderingen. U leest hier meer.

    Wat is de positie van zorgaanbieders tegenover banken in tijden van coronacrisis?
    U leest het in ons nieuwsbericht, waarin wij ingaan op de mogelijkheid tot een beroep overmacht of onvoorziene omstandigheden ten aanzien van de bank als gevolg van corona.

    Digitale mogelijkheden in de zorg

    Met de coronacrisis worden zorgaanbieders gedwongen naar alternatieven te zoeken om zorg te kunnen blijven verlenen. De NZa paste haar beleid in dit kader aan om de kans op besmetting te verkleinen en de druk op ziekenhuizen te verlichten.

    Welke uitzonderingen heeft de NZa geformuleerd in het kader van bekostiging van digitale zorg?
    De NZa heeft in dit kader allerlei uitzonderingen geformuleerd. U vindt die uitzonderingen hier.

    Wat houdt (uitbreiding van) Stimuleringsregeling E-Health Thuis ("SET") in?
    SET is een ministeriële regeling die basis heeft in art. 3 en 5 Kaderwet VWS-subsidies. Doel van SET is stimulering van activiteiten ten behoeve van opschalen en gebruik van e-health toepassingen die ondersteuning of zorg thuis faciliteren. Vanwege de coronacrisis hebben sommige organisaties in de zorg behoefte aan meer technologische mogelijkheden om zorg op afstand te kunnen bieden. Het ministerie van VWS heeft daarom besloten de SET-regeling tijdelijk uit te breiden met een coronaloket. Aanbieders van zorg of ondersteuning die rond de coronacrisis extra willen inzetten op digitale zorg, kunnen onder voorwaarden een aanvraag indienen voor subsidie. 

    Hoe wordt toezicht gehouden op toepassing van e-health in de zorg?
    Al in oktober 2019 heeft de IGJ een toetsingskader opgesteld, met behulp waarvan toezicht wordt gehouden op kwaliteit en veiligheid van zorg bij toepassing van e-health. Nieuw in dat kader is dat de IGJ aangeeft dat het mogelijk is om beargumenteerd af te wijken van het toetsingskader indien dit nodig is om de kwaliteit en/of continuïteit van zorg te garanderen.

    Privacy

    Hoe gaat de Autoriteit Persoonsgegevens ("AP") om met verwerking van bijzondere gegevens in deze crisistijd?
    De AP geeft overheden en bedrijven ruimte om zich te concentreren op bestrijding van het virus, maar blijft ingrijpen waar privacy echt in gevaar is. U leest hier meer. Lees ook een blog van Value Privacy Law over Europese toezichthouders in dit kader op Privacyweb.

    Hoe worden (wereldwijd) data ingezet in de strijd tegen corona?
    Hoe data wordt ingezet is mede afhankelijk van het politieke systeem, de lokale wet- en regelgeving en de waarde die wordt gehecht aan het recht op privacy. SOLV gaat in dit artikel in op de vraag hoe data wordt gebruikt in de strijd tegen corona, waarbij een vergelijking wordt gemaakt tussen China, Zuid-Korea, de Verenigde Staten, Israël en Europa. 

    Wordt internationaal samengewerkt in de strijd tegen corona?
    In een brief aan de Tweede Kamer schrijft de minister van VWS dat ministers van gedachten hebben gewisseld over de wijze van testen in verschillende lidstaten en dat is gesproken over het delen van data voor klinisch onderzoek in het kader van ontwikkelen en testen van mogelijke geneesmiddelen die werkzaam zijn tegen corona. 

    Hoe wordt omgegaan met het toestemmingsvereiste bij delen van huisartsinformatie voor nog onbekend later gebruik op een huisartsenpost of de spoedeisende hulp?
    Op grond van art. 15a lid 1 Wet aanvullende bepalingen verwerking persoonsgegevens in de zorg (Wabvpz) stelt de zorgaanbieder alleen gegevens beschikbaar via een elektronisch uitwisselingssysteem voor zover de cliënt uitdrukkelijk toestemming heeft gegeven. De zorgaanbieder loopt bij overtreding het risico strafrechtelijk vervolgd te worden.

    Momenteel hebben ongeveer acht miljoen Nederlanders uitdrukkelijk aangegeven of zij toestemming geven voor het beschikbaar stellen van huisartsinformatie voor nog voor onbekend later gebruik op een Huisartsenpost. Daarvan heeft slechts een klein deel deze toestemming expliciet geweigerd. Het overgrote deel van de Nederlanders heeft dus geen keuze gemaakt.

    In het huidige corona-tijdperk staat het toestemmingsvereiste uit de Wabvpz een goede detectie, triage en behandeling van en spoedzorg aan corona-patiënten in de wegvan een patiënt met of verdacht van het corona-virus in de weg. Daarom wordt gewerkt aan eenis de tijdelijke noodmaatregel van kracht die het voor een huisarts mogelijk maakt (speciaal voor voorgenoemd doel) delen van het medisch dossier van zijn patiënten beschikbaar te stellen via een elektronisch uitwisselingssysteem, óók indien de patiënt nog niet eerder uitdrukkelijk toestemming heeft gegeven voor raadpleging van zijn gegevens via een elektronisch gegevensuitwisselingssysteem. U leest meer in deze brief onder kopje 12. 

    Voor patiënten die in een eerder stadium kenbaar hebben gemaakt uitdrukkelijk toestemming te geven voor raadpleging van hun gegevens via een elektronisch gegevensuitwisselingssysteem, en voor patiënten die in een eerder stadium kenbaar hebben gemaakt dat zij hier geen toestemming geven, verandert er door de nieuwe constructie niets. Hun eerdere keuze blijft leidend.

    Hoe dragen ziekenhuizen onderling zorg voor een veilige overdracht van patiëntgegevens bij overplaatsing naar een ander ziekenhuis?
    In het kader van het verplaatsen van patiënten naar andere ziekenhuizen, moeten ook medische gegevens gedeeld worden. Het toestemmingsvereiste uit de Wabvpz is echter niet van toepassing op doorverwijzingen waarbij wordt bepaald wie mag ophalen omdat er doorverwezen is en alleen die hulpverlener kan ophalen. Dan is geen sprake van een uitwisselingssysteem zoals bedoeld in de Wabvpz, en wordt de toestemming van de patiënt zoals vereist vanuit de Wgbo (art. 7:457 BW) verondersteld.

    In het kader van overdracht van patiëntgegevens bij overplaatsing naar een ander ziekenhuis is ook een tijdelijke noodvoorziening in werking getreden. In geval ziekenhuizen onderling nog geen bestaande afspraken en IT-systemen hebben om medische gegevens automatisch uit te wisselen, kunnen zij tijdelijk gebruik maken van een veilig uitwisselingsportaal dat Phillips in het kader van de bestrijding van het corona-virus op verzoek van VWS beschikbaar heeft gesteld. Via het zogenaamde COVID-portaal kunnen ziekenhuizen op een veilige manier documenten, beelden en verslagen up- en downloaden. Het COVID-portaal wordt gratis beschikbaar gesteld aan alle ziekenhuizen in Nederland. Meer informatie over het uitwisselingsportaal van Philips vindt u ook in deze brief (onder kopje 12) en in het LinkedIn-bericht van Ron Roozendaal, CIO bij het ministerie van VWS.

    Hulpmiddelen en beschermingsmiddelen

    Als gevolg van de coronacrisis is sprake van een groot tekort aan beschermingsmiddelen, waaronder mondmaskers. Er wordt hard gezocht naar mogelijkheden om deze tekorten tegen te gaan. Het ministerie van VWS heeft samen met een team van professionals uit ziekenhuizen, academische centra, leveranciers en producenten een gezamenlijk initiatief opgericht: Landelijk Consortium Hulpmiddelen ("LCH") LCH heeft als doel om verschillende medische hulpmiddelen waaraan een tekort dreigt, gezamenlijk in te kopen. U leest hier en hier meer. De schaarse persoonlijke beschermingsmiddelen ("PBM") worden per ROAZ regio verdeeld om zo aan te sluiten bij de daadwerkelijke behoefte. In eerste instantie ziet dit op mondmaskers. Dagelijks wordt de beschikbare voorraad van PBM, de (omvang van de) behoefte en de prioriteit  van de behoefte per zorgsector en instelling in kaart gebracht. Zo wordt voor elke regio en voor Nederland als geheel de behoefte gematcht met de beschikbare voorraad PBM. Vervolgens wijzen de regio's de  PBM toe aan sectoren en instellingen op basis van de regionale toedeling. Het LCH zorgt dat de regio’s zoveel mogelijk naar behoefte worden bevoorraad.

    De partijen uit de zorg hebben daarbij ook afgesproken de richtlijnen van het RIVM voor het gebruik van beschermingsmiddelen nogmaals onder de aandacht te brengen van het zorgpersoneel omdat nu blijkt dat er soms maskers met een te hoog beschermingsniveau worden gebruikt in relatie tot het besmettingsrisico. 

    Mogen persoonlijke beschermingsmiddelen worden hergebruikt?        
    Het RIVM deed onderzoek naar hergebruik van mondmaskers. De resultaten vindt u hier. Juridisch is hergebruik onder voorwaarden toegestaan. Dimitri van Hoewijk van ons zorg & life sciences team legt het hier uit.

    Het RIVM deed daarnaast onderzoek naar herverwerking van isolatiekleding, spatbrillen en spatschermen.

    Kan ik bij een tekort één beademingsapparaat gebruiken voor meerdere patiënten?        
    Tijdens ernstige crisis, zoals corona, kan het voorkomen dat te weinig beademingsmachines beschikbaar zijn voor het aantal patiënten. Dit document van de NVIC beschrijft in welke omstandigheden dit kan, en geeft praktische tips hoe daarmee om te gaan.

    Kan worden afgeweken van geldende richtlijnen voor hulpmiddelengebruik? Wat als een wel beschikbaar alternatief geen CE-markering heeft?     
    De IGJ sluit dat niet uit als mogelijke oplossing, mits goed gemotiveerd en gedocumenteerd. Dimitri van Hoewijk van ons zorg & life sciences team gaat in dit nieuwsbericht in op de vraag of persoonlijke beschermingsmiddelen die geen medisch hulpmiddel zijn zonder CE-markering mogen worden gebruikt.
    Daarnaast schreef AKD een stuk over de mogelijkheden om de beschikbaarheid van beschermingsmiddelen op peil te houden vanuit juridisch perspectief. Loyens & Loeff belicht onder andere het tekort aan hulpmiddelen vanuit mededingingsrechtelijk perspectief.

    Hoe zit het met btw voor verstrekking van medische hulpmiddelen aan zorginstellingen, inrichtingen en huisartsen?
    In de Kamerbief van 14 april 2020 zijn tijdelijke btw-maatregelen aangekondigd vanwege de coronacrisis. Gratis verstrekkingen van medische hulpmiddelen aan zorginstellingen, zorginrichtingen en huisartsen hebben geen invloed hebben op de aftrek van inkoop-btw van de verstrekker. U leest meer in ons nieuwsbericht.

    Welke regels gelden er voor gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen buiten de ziekenhuiszorg?
    Zie hier de RIVM-pagina met veelgestelde vragen voor zorgmedewerkers buiten de ziekenhuiszorg over persoonlijke beschermingsmiddelen.

    Geneesmiddelen

    Ook ligt vanwege de coronacrisis een geneesmiddelentekort op de loer. Daarnaast spelen vragen rondom klinische proeven met geneesmiddelen.

    Ik heb een apotheek/drogisterij, hoe ga ik om met hamsterende patiënten?     
    Om paracetamol en andere zelfzorggeneesmiddelen beschikbaar te houden voor iedereen, krijgen apotheken en drogisterijen van de IGJ het advies voorlopig drie verpakkingen per klant te verkopen. U leest hier meer.

    Mogen apothekers hun voorraden aan geneesmiddelen onderling uitwisselen? 
    Normaal is dit verboden, maar vanwege corona heeft de IGJ haar beleid tijdelijk versoepeld. Apothekers mogen hun voorraden onder voorwaarden onderling uitwisselen.

    Mogen geneesmiddelen worden opgeslagen in corona-klinieken?
    De IGJ heeft bepaald dat tijdelijke zorgcentra opgericht speciaal om corona-patiënten te behandelen - in afwijking van de Geneesmiddelenwet - tijdelijk geneesmiddelen mogen opslaan. Welke voorwaarden hiervoor gelden, leest u hier

    Hoe wordt vanuit de overheid omgegaan met de beschikbaarheid van geneesmiddelen?             
    In een brief aan de Tweede Kamer zet de minister van VWS zijn beleid ten aanzien van geneesmiddelen uiteen. In dit kader wordt langs twee lijnen gewerkt: (i) de beschikbaarheid van geneesmiddelen voor behandeling van coronapatiënten en (ii) continuïteit van de algehele geneesmiddelen voorziening voor de komende weken en maanden. U vindt de brief hier 

    Hoe wordt vanuit de Europese Unie omgegaan met beschikbaarheid van geneesmiddelen?        
    De Europese Commissie heeft op 8 april 2020 richtsnoeren gepubliceerd die zien op het voorkomen van tekorten aan geneesmiddelen tijdens de COVID-19-uitbraak. In deze “Guidelines to Avoid Medicine Shortages During COVID-19 Outbreak” worden EU-lidstaten aangespoord om zich solidair op te stellen door i) exportverboden en -beperkingen op te heffen, ii) het aanleggen van nationale voorraden te vermijden en iii) het vermijden van verspreiding van verkeerde informatie om oneigenlijk gebruik en aanleg van voorraden te voorkomen. De guidelines doen ook meer praktische aanbevelingen aan de aanbodzijde door actiepunten voor elk onderdeel van de toeleveringsketen op te sommen.

    Hoe wordt omgegaan met klinische proeven tijdens de coronapandemie?          
    De Europese Commissie e.a. hebben op 20 maart 2020 een guidance voor sponsors van klinische proeven vrijgegeven over hoe met klinische proeven tijdens de pandemie moet worden omgegaan. Het richtsnoer voorziet in mogelijke wijzigingen en protocolafwijkingen die nodig kunnen zijn vanwege corona. U leest de guidance version 2 (27 maart 2020) hier.

    Personeel

    Naast een tekort aan beschermingsmiddelen en geneesmiddelen dreigt door corona ook personeelstekort bij zorgaanbieders.

    Mag ik coassistenten of niet-praktiserend artsen/verpleegkundigen/etc. inzetten?
    U leest het kader hiervoor hier. Dit is het beleid dat de KNMG heeft voorgesteld aan de IGJ. De IGJ onderschrijft dit advies (zie ook hiervoor onder kwaliteit van zorg).  Dirkzwager en RutgersPosch schreven hier een artikel over. 

    Kunnen gepensioneerde zorgverleners ingeroepen worden en welke gevolgen heeft dit voor hun pensioen?
    U leest het hier.

    BIG-registratie verlopen na 1 januari 2018?
    U kunt per direct herintredenDaarnaast heeft de Registratiecommissie Geneeskundig Specialisten (RGS) een regeling getroffen voor herregistratie. Alle specialisten en profielartsen behouden dit jaar hun registratie zodat (huis)artsen inzetbaar blijven. U leest hier meer.

    Hoe zit het met herregistratieplicht voor art. 3-BIG beroepen?
    Vanwege de noodsituatie heeft de minister van VWS besloten de herregistratie met ingang van woensdag 18 maart uit te stellen tot nader order. U leest hier wat dat voor u(w personeel) betekent.

    Wat mag wel en niet richting zorgwerknemers?
    Heeft uw medewerker die in quarantaine zit recht op doorbetaling van loon? Mag u uit voorzorg uw medewerker verplichten thuis te blijven? Mag u een medewerker verbieden af te reizen naar het buitenland? Bestaat er een compensatiemogelijkheid? Op al deze vragen geven onze collega's van Nysingh u het antwoord. Ook wij schreven een nieuwsbericht over het coronavirus en personeel in de zorg. Daarnaast beantwoordt de Rijksoverheid veel vragen in dit kader.

    Wij schreven een nieuwsbericht over hoe de werkgever omgaat met het verzuim van zorgpersoneel.

    Zie daarnaast onze corona-hub over pensioen en corona voor onder andere werkgevers. Ook Eldermans|Geerts en KBS advocaten stellen en beantwoorden vragen in het kader van onder andere personeel en corona.

    Welke compensatiemogelijkheid bestaat er?
    Ten aanzien van de compensatiemogelijkheid geldt dat de regeling werktijdverkorting ("wtv") is stopgezet. Hier leest u waarom de wtv werd vervangen, welke maatregel daarvoor in de plaats komt en onder welke voorwaarden een beroep daarop gedaan kan worden.

    Van Doorne en Van Benthem & Keulen  hebben kort uiteengezet wat de tijdelijke noodmaatregel inhoudt. Deze nieuwsberichten zijn van halverwege maart. Op 31 maart 2020 zijn de voorwaarden voor de Tijdelijke noodmaatregel overbrugging voor behoud van werkgelegenheid (NOW) bekendgemaakt

    NOW geldt ook voor de zorg, maar in een brief van 17 maart 2020 riep het kabinet zorgaanbieders die worden geconfronteerd met liquiditeits- en andere financiële problemen om daarover in overleg te treden met hun reguliere financiers (zorgverzekeraars, zorgkantoren en gemeenten), zodat wordt voorkomen dat zij een beroep hoeven te doen op NOW.

    Bovendien is in brieven van 25 maart 2020 en van 5 april van ZN bepaald dat wanneer zorgaanbieders gebruikmaken van ondersteuning van zorgverzekeraars, zij afzien van een beroep op de algemene regelingen die het Rijk openstelt voor bedrijven en zelfstandigen. 

    Voor zelfstandig ondernemers, waaronder zzp’ers, geldt de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Deze regeling voorziet in een aanvullende uitkering voor levensonderhoud als het inkomen door de coronacrisis tot onder het sociaal minimum daalt. En in een lening voor bedrijfskapitaal om liquiditeitsproblemen als gevolg van de coronacrisis op te vangen.

    Hoe zit het met btw voor uitleen van zorgpersoneel?
    In de Kamerbief van 14 april 2020 zijn tijdelijke btw-maatregelen aangekondigd vanwege de coronacrisis. Uitleen van zorgpersoneel zal – onder beperkte voorwaarden – buiten de heffing van btw blijven, ongeacht wie de uitlener is. U leest meer in ons nieuwsbericht.

    Hoe zit het met pensioenpremie die ik als zorgwerkgever moet betalen?
    Indien noodzakelijk mogen werkgevers in de zorg de maandelijkse premieafdracht aan pensioenfonds PFZW uitstellen of gespreid betalen. U leest hier meer. 

    Welke beroepen vallen onder de cruciale beroepsgroep c.q. vitale beroepen?
    Sommige ouders of verzorgenden kunnen de komende periode op hun eigen school of opvang gebruik maken van de kinderopvang, zodat zij zich kunnen inspannen om de samenleving draaiende te houden. U leest hier welke beroepen onder de cruciale beroepsgroep vallen. Wij schreven daarnaast een nieuwsbericht over vitale bedrijven.

    Hoe zit het met herregistratie van specialisten en profielartsen?
    Alle specialisten en profielartsen behouden dit jaar hun registratie in de registers van de Registratiecommissie Geneeskundig Specialisten (RGS). Daarnaast krijgen zij die zich tussen 1 maart 2020 en 1 januari 2021 moeten herregistreren, een tegemoetkoming in de herregistratie-eisen van 10%. Met deze regeling hoopt de RGS specialisten en profielartsen zo min mogelijk te belasten tijdens de coronacrisis.

    Zijn medewerkers verplicht om door te werken als er onvoldoende persoonlijke beschermingsmiddelen zijn?
    U leest het hier in ons nieuwsbericht.

    Onderzoek en opleiding

    Ook brengt de coronacrisis vragen met zich mee ten aanzien van onderzoek en opleiding. Zie ook de guidance over clinical trials onder het kopje Geneesmiddelen hiervoor.

    Hoe moet ik als zorginstelling omgaan met medisch wetenschappelijk onderzoek?
    De CCMO heeft een advies gepubliceerd over hoe om te gaan met medisch wetenschappelijk onderzoek tijdens de coronacrisis, waaronder afwijken van protocollen en het stopzetten of opschorten van onderzoek. Op Europees niveau is inmiddels ook een richtsnoer gepubliceerd over deze onderwerpen. Uitgangspunt is – volgens deze publicatie – dat dit Europees richtsnoer en nationale regels elkaar aanvullen.  

    Hoe zit het met uitloop van onderzoekstrajecten of onderzoek dat stil ligt vanwege corona?
    Onderzoeksinstellingen werken samen aan een oplossing voor onder andere onderzoek dat stil ligt, onderzoekers die een tijdelijk contract hebben en onderzoek dat uitloopt vanwege corona. U leest meer in de gezamenlijke verklaring van NFU, VSNU, ZonMw en NWO.

    Op korte termijn starten acht projecten die direct effect hebben op het verloop van de uitbraak van het coronavirus (COVID-19) en de volksgezondheid. Dit is het resultaat van de opdracht van het ministerie van VWS aan ZonMw om acuut onderzoek te financieren.

    Hoe verder met de opleiding van aiossen?
    De RGS geeft antwoord op veel gestelde vragen.

    Staat een bericht dat u waardevol vindt er nog niet bij? Laat het ons weten via ZLSSecretariaat@vandoorne.com. Ook als een bericht van uw hand erbij staat en u dat niet op prijs stelt, kunt u dat ons langs die weg laten weten

    Meer over