Waarmee kunnen wij u helpen?

    Nieuws

    Rechter verbiedt verbouwing museum Naturalis wegens schending auteursrecht

  • NL
  • Op 7 maart 2017 verbood de voorzieningenrechter Naturalis de voorgenomen verbouwing van het Naturalisgebouw in Leiden te stoppen totdat de bodemprocedure is afgerond.

    In kort geding vorderde de voormalige architect van het museum, Fons Verheijen van het Leidse architectenbureau VVKH, de verbouwing te verbieden omdat het nieuwe ontwerp van het museum inbreuk zou maken op zijn auteursrecht: door de uitbreiding en herinrichting zou het gebouw veranderen van een kenmerkend museum in een ‘kolossale, gevulde loods’.

    Achtergrond

    Verheijen is de architect van het huidige Naturalis en heeft wederom meegedaan in de aanbesteding voor de verbouwing en uitbreiding van het Naturalisgebouw. Een concurrent haalde echter de opdracht ten koste van Verheijen binnen. Het ontwerp van de concurrent maakt volgens Verheijen inbreuk op zijn auteursrecht. Volgens het nieuwe ontwerp wordt het museumgebouw omgevormd tot een gebouw dat enkel fungeert als depot en kantoorruimte, wordt Naturalis uitgebreid met een nieuw te bouwen deel waar de expositieruimte voor bezoekers komt en wordt het Darwin House naast het museum gesloopt.

    Wettelijk kader

    De maker van een werk heeft op grond van artikel 25 Auteurswet het recht zich te verzetten tegen elke andere wijziging in het werk, tenzij deze wijziging van zodanige aard is, dat het verzet daartegen in strijd zou zijn met de redelijkheid (sub c) en het recht zich te verzetten tegen elke misvorming, verminking of andere aantasting van het werk, welke nadeel zou kunnen toebrengen aan de eer of de naam van de maker of aan zijn waarde in deze hoedanigheid (sub d).

    Tussenvonnis

    Op 25 januari 2017 oordeelde de rechtbank Den Haag dat onderscheid moet worden gemaakt tussen de verschillende werken van de architect, teneinde te kunnen beoordelen of Verheijen zich kan verzetten tegen de verbouwing en uitbreiding.

    Ten aanzien van de sloop van het Darwin House oordeelde de rechtbank dat deze niet kan worden tegengehouden met een beroep op artikel 25 Auteurswet. Het is vaste rechtspraak dat de sloop van een auteursrechtelijk beschermd werk niet kan worden aangemerkt als aantasting van het werk in de zin van sub d. Dat betekent niet dat het belang van de maker altijd ondergeschikt is aan de eigenaar: misbruik van bevoegdheid van de eigenaar kan onder omstandigheden worden aangenomen. Het bezwaar van de architect tegen de sloop komt erop neer dat hij meent dat de uitbreiding van het museum ook kan plaatsvinden met instandhouding van het Darwin House. Dat is niet voldoende voor misbruik van bevoegdheid.

    Ten aanzien van de uitbreiding van het Naturalisgebouw met het nieuw te bouwen deel heeft volgens de rechtbank de architect onvoldoende gesteld om aan te nemen dat sprake is van een wijziging of aantasting van het werk in de zin van sub c of d. De uitbreiding kan derhalve niet worden tegengehouden.

    De wijzigingen van het Naturalisgebouw door de verbouwing beschouwt de architect als de zwaarste verminking. Het gebouw wordt omgevormd van een gebouw met een museale functie met expositieruimte tot een gebouw dat enkel nog dienst doet als depot en kantoorruimte. Naar het oordeel van de rechtbank wordt met de voorgenomen verbouwing van het interieur van het Naturalisgebouw het ontwerp in de kern geraakt, omdat een belangrijke auteursrechtelijke trek van het ontwerp komt te vervallen. De verandering is daarom een wezenlijke aantasting van het werk, waardoor nadeel zou kunnen worden toegebracht aan de eer of de naam van Verheijen als maker of aan zijn waarde in deze hoedanigheid (sub d).

    Voorts oordeelde de rechtbank dat nader onderzoek moest worden verricht naar de (on)wenselijkheid van een eventueel op te leggen bouwverbod.

    Vonnis 7 maart 2017: bouwstop

    Op basis van de ingebrachte stukken en de zitting van 6 maart 2017 wordt door de rechter geoordeeld dat Naturalis direct moet stoppen met de verbouwing van het Naturalisgebouw.

    Schikking

    Op 20 maart 2017 hebben het museum en de architect een schikking getroffen inhoudende dat Naturalis een bedrag van EUR 1,5 miljoen zal overmaken aan een nog door Verheijen op te richten ideële stichting die tot doel heeft het bevorderen van wetenschappelijk onderzoek en van architectuur in brede zin. Verder zal Naturalis tien jaar lang een virtueel museum beschikbaar stellen waarin het oorspronkelijke interieurontwerp van Verheijen te zien zal zijn.

    Conclusie: het auteursrecht van een architect dient niet te worden onderschat! Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Jordie Bakker.

    Klik hier om de hele uitspraak te lezen

    Meer over